Cegerxwin kimdir?



Yıl 1903 ben dünyaya geldim
Sultan Şehmus adı ile anemden do***285;dum
Biro rada bir brada büyük azap çektim
Ya alah daha sonra ö***285;renci oldum
Kürdlüçe adım attım, bir kaç arkadaş buldum
Marşlar ile mektuplar ile Şex Seîd hareketinden sonar
Birinci Dîşan 1945

Cegerxwin kişili***285;i ile, mücadelesi ile, yazdıkları ile ve özelikle şiiri ile Kürdistan da***285;larının başlarında açan güller gibidir Aradan on yıllar geçmesine ra***285;men ve daha yüzyılarca o gül yerinde sapasa***285;lam kalmıştır ve kalacaktır Cegerxwîn dünya görüşü ile, sanat gücü ile kürd toplumunda çok güçlü bir yer edinmiştir
Cegerxwin yaşadı***285;ı dönemde Kürdistan`ın dört pasrçasında çök önemli olaylar olmuştur; katliamlar, sürgünler, yakıp yıkmalar vb gibi Kürd halkının düşmanları kürdleri yok etmek, tarih sahnesinden silmek istiyorlardı Bunun için Kürdistan`ın bir çok parçasında kürdçe yasak edilmişti Cegerxwin bir kaç kürd aydını gibi böyle olumsuz koşullarda inatçı bir da***285; çiçe***285;i gibi Kürdistan `da açmıştır ve kürd gençlerinin gönüllerini şenlendirmiştir


Batıda, do***285;uda, güneyde ve kuzey`de ço***285;u zaman Cengizhan, Kemal, Acem Şahları gibi zalimler ve kan içiciler çıkmış ve Kürdistan`ı ateş ve kan içinde bırakmışlar, ya***285;malamışlar fakat buna ra***285;men kürd halkının ba***285;rından Cegerxwin gibi yürekli insanlık çı***285;lıklarının çıkmasına engel olamamışlar
Cegerxwin dünya görüşü ile yurt ve insan sevgisi ile, duyguları ile bir deryadır Bu derya da olanları bulup ortaya çıkarmak oldukça zordur Denilebilinir ki Cegerxwin 20 yüzyılda kürd halkının yetiştirdi***285;i ender şairlerden biridir Cegerxwin, Pablo Neruda gibi, Gorcia Lorca gibi, Nazın Himet gibi 20 yüzyılın en iyi şairleri arasında yerini almıştır
Cegerxwin asıl adı ile Şehmusê Hesen 1903 yılında Mardinin ***8220;Hesare***8221; köyünde dünyaya gelmiştir Bu dönemde kürd halkı feodallerin a***285;ır baskısı altında yaşıyordu Şehmus yoksul bir ailenin o***285;lu oldu***285;u için daha küçük yaşlarda çalışmaya başlıyor O 15 -16 yaşında iken anesini ve babasını kaybediyor Bazen büyük abisini yanında, bazen de ablasının yanında kalıyor, onlara çobanlık yapıyor ve tarlada çalışıyor Cegerxwin o günleri şöyle dile getiriyor
Onlarda beni çoban yaptılar,
Sadece elbise ve ekmek için
Şehmus 1918 ***8211; 1920 yıllarında devlet demir yollarında çalışıyor 1920 yılında Medresede okumak için Diyarbakır`a gidiyor

Niçin çoban olayım
Niçin ö***285;renci olmıyayım
Daha yeni okumaya gittim
Dünyayı tanımaya başladım
Birinci Divan 1945

Cegerxwin medreselerde okurken bu vesile ile Kürdistan`ın bir çok yerini gezip görüyor, halkn sorunlarına yakından şahit oluyor
Bu yıllarda 1925 Şeyh Seîd halk hareketi ortaya çıkıyor Cegerxwin o yıllarda Diyarbakır tarafında bulunuyor Hareketin bastırılmasından sonra bir çok kürd aydın ve önderi Diyarbakır `da istiklal mahkemelerinde düzmece yargılamalar ile idam ediliyorlar Binlerce insan yerinden yurdundan edilip sürgün ediliyor, köyler yakılıp yıkılıyor Bütün bu olanlar Şehmus` de çok farklı duyguların ortaya çıkmasını sa***285;lıyor Kendisi bu duygularını şöyle dile getiriyor:

Savaş, ateş ve ölüm
Yürekleri yakıyordu
1924 yılında
uyananlar safına girdim
yaşam ve kurtuluş için
Kavgaya girdim
Mem û Zîn destanın`dan
Ismimi Cegerxwin koydum
Birinci Divan 1945

Cegerxwin feqilik ve melalık yaptı***285;ı yıllarda kürd halkının çekti***285;i acıları, onların yoksulluklarını gözleri ile görüyor Kürdistan`ın nasıl bir ülke oldu***285;unu, yeraltı ve yerüstü zenginliklerini tanıyor Fakat bütün bu güzellikler, bu zenginlikler içinde kürd ulusunun , kürdistan`ın adını anmanın bile yasak oldu***285;unu, kürdlerin kendi ülkelerinde, kendi de***285;erlerine yabancılaştırıldıklarını bir şair yüre***285;i ile iyi gözlemliyor Cegerxwin büyük kürd bilgini Ahmedê Hani gibi kürd toplumunun problemlerini, hastalıklarını iyi tespit ediyor Kürdlerin temel problemlerinin cahillik ve itifaksızlık oldu***285;unu iyi tespit ediyor Bunun için o günkü kürd toplumunun entelijiyası olan melalara görev düştü***285;ünü görüyor

Mela Rabe
Mela uykudan uyan bügün
Ne zaman kadar boynu bükük kalacksın
Sen okumuşsun, sen bilgilisin
A***285;a ve şehlerin hizmetkarısın
Istiyorum ki önüde,
Sen aydınlık olasın, güneş gibi olasın
Beşinci Divan ***8211; Zend- Avesta ***8211; Stockholm 1981

Cegerxwin melalardan ve şeyhlerden umudu kesilince cübeyi atıp melalı***285;ı bırakıyor Ve o kendisini tamamen ulusal kurtuluş kavgasına adıyor Sehmus adını atıp Cegerxwin adını alıyor Kürd halkının, yoksul köylülerin çektikleri acılardan dolayı yüre***285;i yaralanmış, cigeri kan ba***285;lamış, bundan dolayı adını Cegerxwin ( Kanlıkalp) koymuş

Ka Kurdistana mın ka?
Nerede Kürdistanım nerede?
Ah gülistanım nerede?
Düşman hepsini aldı
Ah Kürdistanım nerede?
Bizi dünyaya getirdi o
Bizi insan yaptı o
Fakat biz onu çabuk terk ettik
Ah Kürdistanım nerede?
Birici Divan

Cegerxwin melalı***285;ı bıraktıktan sonra iki tane köy inşa ediyor Burada kardeşlik ve eşitlik üzerine bir yaşam kurmak istiyor Fakat köylüler anlaşamıyorlar, oda bunun üzerine köyleri terk ediyor
1932 yılından sonra onun şiirleri Celadet ve Kamuran Bedirhan kardeşlerin çıkardıkları ***8220;Hawar***8221;, ***8220;Ronahi***8221; ve ***8220;Roja Nû***8221; dergilerinde yayınlanmaya başlıyorlar Onun şiirlerinde kürdler ve Kürdistan konusu, devrim ve ulusun özgürlü***285;ü sorunu, e***285;itim ve ö***285;retim sorunları irdeleniyor Ülkenin ve halkın iç ve dış düşmanları tespit ediliyor Ona göre dış düşmanlar sömürgeciler, iç düşmanlar ise sömürgecilerin işbirlikçileri a***285;a ve şehlerdir Ayrıca onda halkların kardeşli***285;i sorunu, dünya barışı ve enternasyonalizm de önemli yer tutar

Mella, mir ve a***285;aların elinden
Tüm kürdler perişan kaldılar bu yüzden
A***285;alar ve beyler zulüm pençesini indirmiş kafalarına,
Talancılar, hırsızlar, haramiler ve serserilerŞeyh
Birinci Divan 1945

Kürdler ve acemler kardeştirler, düşmanlar yalnız kolecilerir
Türkler ve Araplar arakadaştır Düşmanlar Seid ve Bayar dır
Biz satılmışız, sopa ve dolar`a
Onların başı koparılmalıdır işçi ve köylüler tarafından
İkinci Divan , Özgürlük Devrimi ***8211; 1954

Cegerxwin`ın şiirleri ***8220;Hawar***8221;, ***8220;Ronahi***8221; ve ***8220;Roja Nû***8221; dergilerinde yayınlandıktan sonra o Türkiye`de aranmaya başlanıyor Bunun üzerine Suriye`ye geçiyor Cegerxwin Suriye`de arkadaşları ile birlikte Amude `de ***8220;Kürd Gençlik Merkezi***8221; ni açıyorlar Fakat bir süre sonra bu merkez Fransız yöneticiler tarafından kapatılıyor Buradaki çalışmaları ile ilgili Cegerxwin şunları yazıyor; ***8220; İlk defa Cizire kürdleri, kürd gençleri kendi dilleri ile okuma yazmayı ö***285;reniyordular, Kürdistanın tarihi ve kürd halkının aktuel durumu üzerine tartışıyordular İlk defa kürd klamları yüksek ses ile şehirlerin içinde söyleniyordular Kadınlar zılgıt sesleri ile erkekler ise tabanalar ile bu şenliklere katılıyordular***8221;
Cegerxwin Kürdistan`ın ba***285;ımsızlı***285;ı ve özgürlü***285;ü için Kürd gençlerinin okumalarına, kendilerini e***285;itmelerine, çok önem veriyordu
Bilindi***285;i gibi 1946 yılında Mahabat Kürd Cumhuriyeti kuruldu Ne yazık ki bu Cumhuriyet 1947 yılında yıkıldı ve Cumhurbaşkanı Kadı Muhamed iki bakanı ile birlikte Çarçıra meydanında İran devleti tarafından idam edildiler
Cegerxwin bu acı olay üzerine şu şiiri yazdı

Kadı Muhamed`ın anısına
Kurban oldu***285;um Kürdistan topra***285;ı çok genç ve güzelsin
Her karış topra***285;ına evlatların çok kan döktüler
Kürd ulusu sa***285; kaldıkça da bu yoldan dönmeyeck
Yaşa yaşa Kadı Muhamed çok yaşa!
İkinci Divan ***8211; Özgürlük Devrimi ***8211; 1954

Aynı yılın Haziran ayında Ba***285;dat`da Nuri Sait tarafından 4 tane Kürd devrimcisi idam edildiler Cegerxwin bunun üzerine ***8220; Gernasê mamoş Xoşnav navxweş***8221; adlı şiiri yazdı İkinci dünya savaşı yıllarında Kürdistan şehitleri anısına ***8220;Şahname Şehidan***8221; adlı bir destan yazdı Bu destan da Kürdistan`ın kurtuluşu u***285;runa şehit duşmuş 42 tane şehitin ismi yer alıyor Bunların arasında Halit Cibril, Yusuf Ziya, Kemal Fevzi ve Şeyh Seid gibi şehitler anılıyor
Cegerxwin birinci ve ikinci dünya savaşlarını yaşadı O açlık, yoksulluk, katliam, yıkık ve talan edilmiş şehirleri kendi gözleri ile gördü Bunun için de sürekli savaşlara karşı oldu O ça***285;ının önemli barışseverlerinden idi

Savaş İstemiyoruz
Biz savaş istemiyoruz, lanet olsun savaşlara
Bizi korkutmuyor tehdit ile haykıran ses
E***285;er dünyanın iyili***285;ini istiyorlarsa
Çıksınlar işgal ettikleri topraklardan
İkinci Divan - 1954

Cegerxwin 1949`dan sonra Süriye`li komünistler ile çalışıyor Bu sırada çok kere tutuklanıyor, işkenceler görüyor 1957 yılına kadar komünistlerle çalışiıor ve Qamışlo`da barış komitesinin başkanlı***285;ını yapıyor Bu dönemde daha çok dünya barışını dile getiren ve ezilen halkların özgürlük mücadelelerine destek veren şiirler yazdı
Örne***285;in Berlin`de yapılan dünya gençlik festivali için ***8220; Berlin Festivali***8221; adlı şiiri yazdı
1950 yılında ABD Klike li-Man hükümeti ile birlikte Demokratik Kore`ye saldırdı Bu savaşa Türkiye`de katıldı ve gönderilen askerler arasında kürd gençleri de vardı Cegerxwin bunun üzerine ***8220; Kore savaşına gitmeyin***8221; adlı şiirini yazdı 1945 yılında Viyetnam halkı Fransız sömürgecili***285;ine karşı Özgürlük savaşı başlattı Viyetnam yurtseverleri Diyan ***8211; Biyan- Fu kalesinde büyük bir direniş gösterdiler Diyan ***8211; Biyan ***8211; Fu ismi dünyaya yayıldı
Bunun üzerine Cegerxwin Diyan ***8211; Biyan ***8211; Fu şiirini yazdı

Diyan ***8211; Biyan ***8211; Fu, Diyan ***8211; Biyan ***8211; Fu
Sömürgecilerin çizmesi üzerinden kalktı
Kahraman evlatların kendileini feda etti
Senin için unutulmaz bir nam bıraktılar
Özgürlük bekçilerin sömürgecileri attılar
İkinci Divan ***8211; Özgürlük Devrimi ***8211; 1954

Komünistler ile ilişkisini kestikten sonra Cegerxwin arkadaşları ile birlikte ***8220;Azadi***8221; örgütünü kuruyorlar Azadi örgütünün di***285;er kurucularının ço***285;u 1927 yılında kurulmuş ***8220;Hoybun***8221; örügütün üyeleri Yani ***8220;Azadi***8221; bir yede ***8220;Hoybun***8221; un devamı niteli***285;indedir 1959 yılında ***8220;Azadi***8221; ile Kürdistan demokrat Partisi birleşiyorlar
Bilindi***285;i gibi 1958 de Irak`da Abdulkerim Kasım önderli***285;inde bir darbe ile krallık rejimine son verildi Yeni iktidar kürdler ile ilişkilerini düzeltmek istedi***285;inden 1946-47`den beri Sovyetler`de bulunan Mustafa Barzani ve arkadaşları Irak`a geri geldiler 1959 yılında KDP-S Cegerxwin`ı Irak`a gönderiyor O Ba***285;dat `da Üniversite de kürdçe(kurmanci) dil dersleri veriyor Irak hükümetinin kürdler ile ilişkileri bozulunca KDP Barzani önderli***285;inde silahlı mücadeleye başlıyor Bunun üzerine Cegerxwin`de artık üniversite de kalamıyor O 1962 yılında Süriye`ye geri dönüyor 1969 yılında Cegerxwin bu defa Güney Kürdistan`a gidiyor ve burada bir yıl kadar kurtarılmış alanlarda kalıyor
13 mayıs 1974 `de kürd kızı Leyla Kasım ve arkadaşları Baas tarafından idam edildiler Cegerxwin onların anısına ***8220;Leyla Şehid***8221; adlı şiiri yazıyor

Aslan aslandır, erkek veya dişi
Işte size bir örnek, benim Leylam
Yüre***285;i çelik gibi
Leyla kimdir?
Leyla kadındır
Leyla benimdir
Leyla benimdir
Altıncı Divan ***8211; Şafak ***8211; Stockhom 1982

Cegerxwin 1973 yılında Suriye hükümetinin baskısından dolayı Lübnan `a gidiyor ve 1975 yılına kadar burada kalıyor O ***8220;KÎME EZ***8221; adlı divanını Beyrut`da yayınlıyor Denilebilinir ki Cegerxwin`ın en önemli şiiri ***8220; Kîme ez***8221; isimli şiiridir Kîme Ez bir manifesto gibidir Cegerxwin bu şiirinde Kürdistan`ın ve kürdlerin tarihini, kürdlerin kökenini, kürdlerin ulusal kurtuluşları u***285;runa verdikleri çetin mücadleyi bir şair yüre***285;i ile ve ustalı***285;ı ile anlatıyor O kürd halkının özlem ve istemlerini, kürdistan`ın ö günkü sosyo-ekonomik durmunu, parçalanmışlı***285;ını ustalıkla dile getiriyor Mili Kürd şairi Hejar Paris Kürd enstitüsünde yaptı***285;ı bir konuşmada , ***8222;her kürd`ün kendisine günde bir defa kim oldu***285;unu, dünya halkları arasında yerinin neresi oldu***285;unu sorması gerekir***8220; diyordu İşte Cegerxwin ***8220;Kime Ez***8221; de kürdlerin ve kürdistan`ın kimli***285;ini sorguluyor

Kimim Ben?
Onurlu kürdüm,
düşmanın düşmanı,
barışseverin dostuyum
Uygar insanım,
Ne ilkelim, ne de yabani
Ne yapayım savaşsız olmuyor
Düşman ülkemden çıkmıyor
Benim atalarım
Hep özgür yaşadılar
Köle olmak istemiyorum
Sonsuza de***285;in
Kimim ben?
Üçüncü Divan ***8211; Kime Ez 1973

Kine Em şiiri 1970 li yılların sonlarında Şıvan Perwer tarafından bestelendi ve hala Şıvan`ın en hit parçaları arasındadır Şıvan yıllardır hemen hemen her konserinde son parça olarak ***8220; Kine em***8221; parçasını söyler ve dinleyiciler huşu içinde kendilerinden geçerek bu destanı dinlerler Bugüne kadar bu görkemli eser kadar kürdleri etkileyen ve onları adeta hipnotize eden bir başka esere rastlamadım Şivan`da gerçekten bu şaheserin hakkını vererek yorumluyor 20 yıldır her dinledi***285;imde aynı heyecanı duyarım ve her seferinde Şivan oturdu***285;u kürsüden şimdi düşecek diye yüre***285;im a***285;zıma gelir
Cegerxwin Lübnan `da kaldı***285;ı sırada Filistin halkının dramına yakından tanık oluyor O Filistin halkı ile ilgili duygularının ***8220;Deryasi***8221; ve ***8220;Telzater***8221; isimli şiirlerinde dile getiriyor
Cegerxwin çok genç yaşlarda girdi***285;i aktif poltikayı ölene kadar sürdürdü O 1957 de Süriye KDP `nin merkez komite üyeli***285;ine seçildi Daha sonra bu parti ikiye bölündü Cegerxwin hala da genel sekreterli***285;ini Hemid Hecî Derweş ın yaptı***285;ı Suriye İlerici Kürdistan Demokrat Partisi (PPDK-S) nin saflarında yer aldı ve ölene kadar bu partinin politbüro üyesi idi
Cegerxwin ilk `divanlarında aşk şiirleri çok azdır, daha çok kürdlerin yaşamı, kültürleri, tarihleri, güncel sorunları dile getiriliyor Burada özelikle sömürü ve zulme karşı, iç ve dış duşmanlara karşı mücadele mesajı veriliyor Örne***285;in ***8220;8 Mart dünya demokrat kadınlar günü***8221; adlı şiirinde Kürd toplumunda kadına yapılan baskıyı dile getiriyor, kadını ezen gerici adetlere karşı savaşıyor O ulusal ve toplumsal kurtuluş mücadelesinde kadınların kendi kimlikleri ile aktif rol almalrı gerekti***285;ini düşünüyor ***8220;Kürd şair ve ozanları***8221; adlı şiirinde Cegerxwin kürd edebiyatının zenginli***285;ini dile getiriyor

Keçê Rabe
Güzelim bir tanem
Birlikte savaşmalıyız
Daha ne kadar sürecek bu tutsaklık
Bu baskı, bu unutulmuşluk

Cegerxwin son divanlarında aşk şiirleri de yazmıştır ***8220; yardan Uzak olmak***8221;, ***8220;Yaşlandım gönül yaşlanmıyor***8221; gibi şiirler onun aşk şiirlerinden birkaçıdır Onun bu şiirlerinde dile getirdi***285;i aşk, özlem, umut daha çok özgür bir ülkeye duyulan özlemdir
Cegerxwin medrese e***285;itiminden gelmiş bir Kürd entelijiyasıdır O zamanla Marxismi okuyor, tarihi materlizmi özümsüyor ve diyalekti***285;i kendisine yöntem olarak seçiyor Sadece ulusal kurtuluş için de***285;il toplumsal kurtuluş içinde mücadele ediyor O dünyanın ezilen halklarını Kürd halkının do***285;al mütefi***285;i olarak görüyor Kürd halkının sesini dünya halklarına duyuruyor Onun kalbi bütün dünya ezilen halkları için çarpıyor

Ey Heval Robson

Ey Robson yoldaş
Benimle senin derdin dertlerin en a***285;ırı,
Egemenlik başlayalı dünyada,
kimi insanlar derebeyi, hanedan oldular,
kimisi de yoksul, perişan boyunduruk altında
Marks ile Engels dertlerimize derman oldular
İki bilge insan işçi sınıfına önder oldular
Onlar kli ölümsüzdürler, bize yol gösterdiler,
Onların yolunda kavga verilince uyandı işçiler
Gün do***285;du, gün do***285;du
İkinci Divan ***8211; Özgürlük Devrimi ***8211; 1954

Tabii ki Cegerxwin şiirlerinin ana teması yurtseverliktir O bu şiirlerinde Kürd işçisine, köylüsüne, kadınlarına, kızlarına, gençlerine ça***285;rı yapiyor Onlara okuyun, kendinizi yetiştirin, dilinizi, kültürünüzü ö***285;renin,uyanın, birlik olun ve Kürdistanı türk, arap, fars egemenli***285;inden kurtarın diye mesajlar veriyor

İşte o zorbalık ve sömürü bize
Arap, türk ve farslardan gelir
Ne zamana de***285;in bizi böyle ezecekler?
Üstümüze kral ve padişah kesilecekler?
Ne kan içici ne de vahşiyiz
Onlar gibi biz de insanız
Kahrolsun kölelik
Yaşasın özgürlük
Dördüncü Divan ***8211; Ronak ***8211; 1980

Cegerxwin Kürd, arap ve fars halklarının da kendi egemenleri tarafından ezildiklerini ve baskıya u***285;radıklarını, bunun ıçın onların kürd halkıyla mütefik olduklarına inanıyordu

Türklerin de Kürdlerin de alt tabakaları,
birlikte aç, beraber yoksun,
yan yana yürümelidirler, omuz omuza,
kavga etmeliler gündüz gece
Ellerine almalılar iktidarı,
pay sahibi olamlı ikiside
açıkçası iki devlet olmalı
iki dost halk
Cegerxwin sadece şiir yazmadı O Kürdisan`ın tarihi ve folklorü üzerine araştırmalar da yaptı ***8222;Kürdistan Tarihi***8220; ismi ile 4 ciltlik bir tarih çalışması yaptı Ayrıca ***8222;Folklora Kurdî***8220; adlı araştırmasında birçok kürd halk türküsü ve ***8222;Derweşê Evdî***8220;, ***8222;Bavê Feçro***8220; gibi kürd destanlarını derledi
Cegerxwin Süriyeli komünistler ile birlikte oldu***285;u ilk dönemlerde yaşadıklarınında etkisi ile daha çok a***285;a, şeyh ve melalar ile u***285;ramış, şiirlerindede daha çok onları deşifre etmiş Yani burada okun sivri ucunu daha çok kürd tolumunun iç çelişkilerine yöneltmiş Cegerxwin komünistler ile ilişkileri kesilip Kürdistan özgürlük hareketinin saflarında yer alınca, şiirlerinde anti sömürgeci mesaj daha çok öne çıkıyor Yani Kürdistan toplumun gelişmesinin, kürdlerin dünya halklarının içinde onurlu yerlerini almalarının önündeki asıl engelin sömürgecilik ve sömürgeci güçler oldu***285;unu görüyor Bu dünya görüşü şiirlerinde açıkça okunuyor
Cegerxwin`ın birçok şiiri kürd ozanları Şivan Perwer,Ciwan Haco, Fe***285;îyê Teyran, Ali Baran, Seîd Gabari, Şêrin, Koma dengê Azadi, Hozan Şexo ve daha birçokları tarafından bestelendi Cegerxwin şiirlerindeki güçlü ses ve ahenk uyumu, imgeleme, sa***285;lam içerik ve güçlü vurgudan dolayı kürd ses sanatçılarının vazgeçemedikleri bir kaynak oldu
Cegerxwin medrese gelene***285;inden geliyordu ama hem sosyalist olmasından hemde miliyetçi kürd aydınları ile olan birlikteli***285;inden dolayı modern bir ulusal kurtuluş şairidir Onun güçlülü***285;ü engin kültür birikiminden kaynaklanıyor O kürd tarihini, kültürünü, folklorunu çok iyi biliyordu ve kürd diline çok iyi hakimdi O kürd dilini şiirlerinde ustaca kulandı ve kürd folklorundaki deyimleri yerli yerinde ustaca kullandı Cegerxwin şiirlerinde kürdlerin ruhsal durumuna tercüman oldu Onun hem medrese feqileri, hem melalar, hem ö***285;renciler, hemde aydınlar tarafından bu kadar özümsenmesinin nedeni budur
1979 yılında Cegerxwin İsveç`e gidiyor ve hayatının sonuna kadar İsveç`de yaşıyor O burada da yazmaya devam ediyor 1980 dan sonra Cegerxwin Avrupa da özelikle KOMKAR gibi kürd derneklerinin organize ettikleri seminerlerde kürd işçileri ve politik göçmenleri ile buluşuyor
Ölümsüz kürd aydını ve şairi Cegerxwin 22 Ekim 1984 yılında 82 yaşında iken İsveç`in başkenti Stockholm`de hayata gözlerini yumdu 11 Kasım 1984 `de Qamışlo da evinin bahçesinde gömüldü Cegerxwin cenaze törenine 200 bin kadar insan katıldı Hesîçe ile ***284;amışlo arasındaki 20 km `lik yol boyunca insanlaradan ve araçlardan oluşan bir konvoy oluştu Cenazesine yalnız Kürdler de***285;il, arap, ermeni ve suryanihalklarıda katıldılar Bu büyük insan binlerin bir a***285;ızdan haykırdıkları ***8222;Cegerxwin namire***8220; sloganları ile topra***285;a verildi
Qamışlo da her yıl Cegerxwin adına şiir festivali düzenleniyor ve burada Cegerxwin adına ödüller da***285;ıtılıyor Geçen yıl Ekim 2007`de Cegerxwin 25 ölüm yıldönümü nedeni ile Kürdistan`ın başkenti Hewler`de Federal Kürdistan Kültür Bakanlı***285;ının organize etti***285;i bir konfenas da bu büyük şair ilk defa özgür Kürdistan topraklarında anıldı Konferansa Cegerxwin üzerine çalışma yapmış araştırmacılar, ailesi ve Şivan Perwer gibi onun şiirlerini bestelemiş ozanlar katıldılar