Kürdçe mevlid tertip ve kısmen mana olarak süleyman Çelebî’nin (Vefatı: Bursa-825/1422) Türkçe Mevlid-i Şerif’ine benzemekte ona nazîre olarak yazıldığı metinden tesbit edilebilmektedir. Hatta Merhabâ ile başlayan bahirler, Süleyman Çelebî Mevlid’indeki Merhabâ ile başlayan bahirlerin aynısı ve tercümesi gibidir:
Kürtçe mevlid yazı
Süleyman Çelebi Mevlidi:

یارادلمش جمله اولدی شادمان

غم گیدوب عالم یڭیدن بولدی جان

جمله ذرات جهان ایدوب ندا

چاغریشوبن دیدیلركم مرحبا

مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

مرحبا أی كان عرفان مرحبا

مرحبا أی سر فرقان مرحبا

مرحبا أی درده درمان مرحبا

مرحبا أی بلبل باغ جمال

مرحبا أی آشنای ذوالجلال

مرحبا أی ما ه وخرشید هدی

مرحبا أی حقدن اولمایان جدا

مرحبا أی عاصی امت ملجا ئی

مرحبا أی چاره سزلر أشفعی

مرحبا أی جان باقی مرحبا

مرحبا عشّاقه ساقی مرحبا

مرحبا أی قرة العین خلیل

مرحبا أی خاص محبوب جلیل

مرحبا أی رحمةً للعالمین

مرحبا سنسین شفیع المذنبین

مرحبا أی پادشا ه دو جهان

سنڭ ایچون اولدی كون ایله مكان

أی جمالی گون یوزی بدر منیر

أی قمو دوشمشلره سن دستگیر

دستگیریسین قمو افتاده نڭ

هم پناهی بنده وُ آزاده نڭ

أی گوڭللر دردینڭ درمانی سن

أی یرادلمشلرڭ سلطانی سن

سنسین اول سلطان جمله أنبیا

نورچشم أولیا وُ اصفیا

أی رسالت تختنڭ سن خاتمی

أی نبوّت مهرینڭ خاتمی

چونكه نورڭ روشن ایتدی عالمی

گُل جمالڭ گلشن ایتدی عالمی

اولدی زائل ظلمت جهل و ضلال

بولدی باغ معرفت عین كمال

یا حبیب الله بزه امداد قیل

صوڭ نفس دیدارڭ ایله شاد قیل

Yaradılmış cümle oldı şâduman

Gam gidüb âlem yeniden buldı cân

Cümle zerrât-ı cihân idüb nidâ

Çağrışuben didiler kim merhabâ

Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

Merhabâ ey kân-i irfân Merhabâ

Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

Merhabâ ey derde dermân merhabâ

Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı cemâl

Merhabâ ey âşina-yı Zü’l-Celâl

Merhabâ ey mâh u hurşîd-i hüda

Merhabâ ey Hakk’dan olmayan cüda



Merhabâ ey âsî ümmet melcei

Merhabâ ey çâresizler eşfa’ı

Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhaba

Merhabâ uşşâka sâkî merhabâ

Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celîl

Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

Merhabâ sensin Şefîu’l-Müznibîn

Merhabâ ey padişah-ı dû cihân

Senin içün oldı kevn ile mekân

Ey cemâlı gün yüzi bedr-i münîr

Ey kamu düşmişlere sen destgîr

Destgîrisin kamu üftâdenün

Hem penâhı bende vü âzâdenün

Ey gönüller derdinün dermânı sen

Ey yaradılmışlarun sultânı sen

Sensin ol sultân-ı cümle enbiyâ

Nûr-ı çeşm-i evliyâ vü asfiyâ

Ey risâlet tahtının sen hâtimi

Ey nübüvvet mührinün sen hâtemİ



Çünki nûrun rûşen itdi âlemi

Gül cemâlun gülşen itdi âlemi

Oldı zâil zulmet-i cehl ü dalâl

Buldı bâğ-ı ma’rifet ‘ayn-ı kemâl

Yâ Habîballah bize imdâd kıl

Son nefes dîdârın ile şâd kıl

(Süleyman Çelebi, Mevlid, Rıza Efendi Neşri, 1327:8-9; Faruk K. Timurtaş Yayını, 1990: IX, 29, 99-101)

Molla Hüseyin El-Bâtevî Mevlidi

جمله ذرات جهان دا أڤ ندا

كرنه گازی پیكڤه گوتن مرحبا

مرحبا أی سرّ فرقان مرحبا

مرحبا أی درمان دردان مرحبا

مرحبا أی جان باقی مرحبا

مرحبا أی عشّاق ساقی مرحبا

مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

مرحبا أی كان عرفان مرحبا

مرحبا أی شمس تابان مرحبا

مرحبا أی جان جانان مرحبا

مرحبا أی قرّة العین خلیل

مرحبا أی خاص محبوب جلیل

مرحبا أی رحمة للعالمین

مرحبا أنت شفیع المذنبین

مرحبا أی آفتاب بی زوال

مرحبا أی ماه تاب لا یزال

مرحبا أی بلبل باغ وصال

مرحبا أی آشنای ذوالجلال

مرحبا أی نور خرشید خدا

مرحبا أی توژحق نابی جدا

مرحبا مطلوب عالم هرتوی

مرحبا أولاد هاشم هر توی

مرحبا أی نورحقرا مظهری

مرحبا أی اولیارا سروری

مرحبا هاتی شڤان أمّتی

مرحبا هات بومه نورا دولتی

مرحبا أی بدرعالم یا منیر

مرحبا أی خلق كتی را دستگیر

مرحبا سلطان جمله أنبیا

مرحبا أی نورچشم أصفیا

Cümle zerrât-ı cihân dâ ev nidâ

Kérne gâzî pékve gotin merhabâ

Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

Merhabâ ey dermân-ı derdan merhabâ

Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhabâ

Merhabâ uşşâk-ı sâkî merhabâ

Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

Merhabâ ey kân-i irfân merhabâ

Merhabâ ey şems-i tâbân merhabâ

Merhabâ ey cân-ı cânân merhabâ

Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celî

Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

Merhabâ tûyi Şefîu’l-Müznibîn

Merhabâ ey âfitâb-ı bîzewâl

Merhabâ ey mâh-ı tâb-ı lâyezâl

Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı visâl

Merhabâ ey âşina-yı Zi’l-Celâl

Merhabâ ey nûr-ı hurşîd-i Huda

Merhabâ ey tû ji Hakk nâbi cüda

Merhabâ matlûb-ı âlem her tûyi

Merhabâ ewlâd-ı Hâşim her tûyi

Merhabâ ey nûr-ı Hakkra mazhari

Merhabâ ey ewliyâra serweri

Merhabâ hâti şivân-i ümmeti

Merhabâ hât bûme nûra devleti

Merhabâ ey bedr-i âlem yâ Münîr

Merhabâ halk-i ketira destgîr

Merhabâ sultân-ı cümle enbiya

Merhabâ ey nûr-ı çeşm-i asfiya

(Hüseyin El-Batevî, Mevlid, Seyyid Şefik Arvasî Neşri: 24-25; Nubihar Yayınları Neşri: 2006:106-109)

Özellikle bahirler ve tevşihler arasında nakarat olarak tekrarlanan beyit ise mana olarak aynıdır.

گر د ڤیتن هون ژ نار بن نجات

بعشق و شوقك هون ببیژن الصلوة

گر دیلرسز بوله سز اوددن نجات

عشق ایله درد ایله ایدڭ الصلات

Ger dévitin hûn ji nâré bin necât

Bi’aşk o şevqek hûn bibéjin Es-Selât

Ger dilersiz bulasız oddan necât

‘Işk ile derd ile eyidin Es-Salât

Kürtçe Mevlid-i Şerîf, Kürt medreselerinde Kur’an-ı Kerim’i hatmeden çocuklara, Ahmed El-Hânî’nin Nubihâr kitabından önce okutulur, çoğunlukla ezberletilir. (Not: Mevlid-i Şerîf müellifi Molla Hüseyin El-Bâtevî ile ilgili bilgilerini bizimle cömertçe paylaşan ahfadından Molla Salih Kaval ve İdris Kaval ile araştırmacı Hakkarili Halid Yalçın’a teşekkürü borç biliriz)

Kaynaklar:

Babé Zérevanî, 2002-2003. Mela Hiséné Bateyî, Nûbihar Dergisi, sayı: 87-88

Doskî, Tahsin İbrahim-Doskî, Muhsin İbrahim, 1996. Mela-yı Bâteî We Behremi-yi wî, Çaphâne-i Hawar, Dohuk-Irak

Molla Hasan El-Ertûşî, 1324. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Ahmed Râmiz neşri, Kahire

Molla Hasan El-Ertûşî , 1327. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Seyyid Şefik Arvâsî neşri, Ahmed Kâmil matbaası, Dersaâdet

Molla Hüseyin El-Bâtî Eş-Şâfi’î El-Hakkârî, 2006. Mevllidu’n-Nebî (SAV), Tahkik ve Yayın: Abdül-bâsıt Muhammed Abdussamed İbn Molla Muhammed Tâhir El-Amidî, Nubihar Yayınları, İstanbul

Muhammed Emin Zeki Beğ, 2006. Meşâhiru’l-Kurd Ve Kurdis-tan, Tercüme: Es-Seyyide Kerime-te, Önsöz Ve İlave: Muhammed Ali Avnî, Dâru’z-Zaman, Şam-Suriye

Zeynelâbidîn El-Amidî, Behce-tu’l-Enâm Bi-şerhi Mevlidi’n-Nebî (SAV) (Kürtçe Mevlid’in Arapça şerhi), Diyarbakır.

Süleyman Çelebî bin İvaz Ahmed Paşa bin Mahmud El-Bursevî, 1327. Musahhah Mevlid-i Şerîf, Tashih Ve Neşir: Rıza Efendi, Matbaa-i Ahmed Kâmil, İstanbul

Süleyman Çelebî, 1990. Mev-lid, Hazırlayan: Faruk K. Timurtaş, M.E.B Yayınları, İstanbul